Chương 4

5.

Tôi đã đăng ký vào lớp đào tạo bác sĩ.

Lớp có bốn mươi hai người, nhỏ nhất mười sáu tuổi, lớn nhất bốn mươi ba. Có cả lính quân y xuất ngũ, nhân viên cửa hàng cung tiêu, và những người phụ nữ nông thôn quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Tôi ở trong lớp không phải là giỏi nhất, cũng chẳng phải là kẻ kém nhất.

Nhưng tôi là người nỗ lực nhất.

Người khác tan học là về nhà nấu cơm chăm con, còn tôi quay lại phòng chứa đồ để học thuộc lòng. Công việc ở nhà ăn ban ngày làm xong, tối đến đi học, học xong lại dành thêm hai tiếng nữa để ghi nhớ bản đồ huyệt đạo và các bài thuốc thảo dược.

Thầy Trần thấy tôi ban ngày cứ ngáp ngắn ngáp dài, liền hỏi có phải tôi thức khuya không.

"Con đang học nhận biết thảo dược ạ."

"Cô học cái đó để làm gì?"

"Con muốn làm bác sĩ."

Thầy Trần im lặng một lúc, trưa hôm sau thầy lẳng lặng múc thêm cho tôi nửa muôi thức ăn.

Cô giáo Tề tặng tôi một cuốn "Sổ tay bác sĩ " đã cũ, trang bìa có viết: "Tặng Quế Trân - Tìm kiếm tri thức là con đường xa nhất, nhưng cũng là con đường gần nhất."

Tôi đọc cuốn sách ấy đến mức quăn cả mép, rụng cả trang, phải dùng hồ dán đi dán lại nhiều lần.

---

Tháng thứ hai của đợt đào tạo, có một chuyện đã xảy ra.

Trưa hôm đó, phòng cấp cứu của bệnh viện huyện tiếp nhận một sản phụ từ nông thôn lên. Chị ấy bị băng huyết, tình hình vô cùng nguy kịch, mà đúng lúc mấy bác sĩ chính đều đi khám lưu động ở xã, bệnh viện không đủ người.

Tôi đang ở nhà ăn thì nghe thấy tiếng bước chân vội vã ngoài hành lang, ngó đầu ra nhìn thấy một cô y tá đang cuống cuồng, mồ hôi nhễ nhại.

"Cô có biết làm phụ tá không? Có giúp một tay được không?"

"Tôi..."

"Chẳng phải cô đang học làm bác sĩ sao? Vào trong giúp đưa đồ đi! Nhanh lên!"

Tôi vội vàng chạy theo vào phòng cấp cứu.

Sản phụ nằm trên giường, mặt trắng bệch như tờ giấy. Chồng chị ấy quỳ ngoài cửa, cứ dập đầu lia lịa.

Bác sĩ Giang đang trực vừa cầm m.á.u vừa quát: "Gạc! Kẹp cầm m.á.u!"

Tay tôi run lên, nhưng đầu óc thì tỉnh táo.

Tuần trước, lớp đào tạo vừa mới giảng về quy trình cấp cứu băng huyết sau sinh.

Tôi đưa gạc. Tôi đưa kẹp cầm m.á.u. Bác sĩ Giang bảo tôi ấn vào điểm chèn ép, tôi làm theo, tay dần trở nên vững vàng.

Tôi cũng không biết mình lấy đâu ra sức lực và lòng can đảm ấy.

Có lẽ là vì tôi nhớ đến mẹ mình.

Bà cũng chếc vì lý do tương tự. Lúc sinh tôi, bà bị băng huyết, trong thôn không có bác sĩ, đến lúc chuyển được lên trạm y tế thị trấn thì người đã không còn nữa.

Cha tôi cả đời không tha thứ cho bản thân. Sau này ông học nhận thảo dược, học châm cứu cũng chỉ vì chuyện đó.

Ông đã không cứu được mẹ tôi. Tôi nhất định không để người phụ nữ này phải chếc ngay trước mắt mình.

---

Cuối cùng, sản phụ đã được cứu sống.

Bác sĩ Giang bước xuống từ bàn mổ, nhìn tôi một cái.

"Cô ở khoa nào?"

"Tôi... tôi làm ở nhà ăn ạ."

Ông sững người.

Cô y tá bên cạnh giải thích hộ tôi: "Cô ấy là học viên lớp bác sĩ bổ túc, hôm nay đã giúp được việc lớn ạ."

Bác sĩ Giang nhìn tôi từ đầu đến chân, gật đầu một cái.

"Tay nghề tốt, rất vững." Ông xoay người định đi, ra đến cửa lại ngoái đầu lại, "Nếu cô học tốt, sau khi tốt nghiệp có thể đến chỗ tôi thực tập."

Tôi đứng trong phòng cấp cứu, đôi tay vẫn còn dính m.á.u, tim đập thình thịch.

Hóa ra tôi không phải là kẻ "không làm nên tích sự gì".

Hóa ra đôi tay này của tôi, không chỉ dùng để làm ruộng, nuôi lợn hay khâu đế giày cho người ta.

---

6.

Triệu Trường Phong cuối cùng đã đến.

Đó là vào tháng thứ ba khi tôi tham gia lớp đào tạo, lúc sắp sửa bế giảng.

Anh ta không hề báo trước cho ai cả. Chiều hôm đó, tôi đang theo bác sĩ Giang ở phòng khám để chép đơn thuốc thì Cán sự Phương hớt hải chạy tới tìm tôi.

"Quế Trân, chồng cô đến rồi."

Đang chờ ở Hội Phụ nữ đấy. Đi cùng với người bên phòng chính trị quân đội."

Cây bút trong tay tôi khựng lại, mực trên tờ đơn thuốc nhòe ra một chấm đen.

"......Tôi biết rồi."

Tôi đặt bút xuống, xin phép bác sĩ Giang.

Đến khi tới Hội Phụ nữ, tôi đã nhìn thấy Triệu Trường Phong từ đằng xa.

Anh ta đứng dưới bậc thềm cửa, mặc quân phục chỉnh tề, mũ quân đội cầm trên tay. Trước ngực cài hai chiếc huân chương, phản chiếu ánh nắng cuối tháng Ba. Bên cạnh là một người trông có vẻ là cán bộ đeo kính – có lẽ là người bên phòng chính trị.

Anh ta gầy đi rồi. Hai má hóp lại, xương gò má nhô cao.

Nhìn thấy tôi bước đến, ánh mắt anh ta lóe lên – trong đó có một thứ gì đó mà tôi đã rất lâu rồi không nhìn thấy.

Không phải kiểu ra lệnh cứng nhắc, cũng không phải kiểu lạnh nhạt xem như không có.

Đó là sự hoảng loạn.

Tôi bước đến trước mặt anh ta, đứng lại ở khoảng cách ba bước chân.

"Cô đến rồi."

Anh ta nhìn tôi.

Chắc hẳn anh ta đã nhận ra sự thay đổi của tôi. Tôi mặc chiếc tạp dề trắng của căng tin bệnh viện huyện, tóc tai gội rửa sạch sẽ, gọn gàng, thắt một bím tóc ngắn. Những vết chai trên tay vẫn còn đó, nhưng móng tay đã sạch bong, không còn dính chút đất cát nào.

Quan trọng nhất chính là đôi mắt của tôi.

Tôi biết đôi mắt mình lúc này đã không còn giống bốn tháng trước nữa.

Bốn tháng trước, trong mắt tôi chỉ toàn là tro tàn nguội lạnh.

Giờ thì không còn nữa.

"Quế Trân," anh ta cất giọng khàn đặc, "theo tôi về nhà đi."

Không phải là "xin lỗi".

Không phải là "tôi sai rồi".

Vẫn chỉ vỏn vẹn ba chữ đó: Theo tôi về.

Cứ như thể tôi là món đồ cũ anh ta vứt bên lề đường, giờ chợt nhớ ra, chỉ cần cúi người nhặt lại là xong.

Cán bộ bên phòng chính trị hắng giọng: "Phó doanh trưởng Triệu, ý kiến của tổ chức là - trước tiên hãy nghe xem đồng chí Tống Quế Trân nghĩ thế nào đã."

Tôi không nhìn Triệu Trường Phong. Tôi bước vào phòng tiếp khách của Hội Phụ nữ, lấy tờ đơn ly hôn từ trong ngăn tủ của cán sự Phương ra.

Khi bước ra, tôi liếc nhìn hai chiếc huy chương quân công trên ngực anh ta.

Bằng đồng thau, được lau chùi sáng loáng.

Tôi đặt mạnh tờ đơn ly hôn vào tay anh ta. Góc giấy vô tình quẹt qua tấm huy chương, phát ra tiếng kêu khô khốc.

"Ký đi."

Anh ta cúi đầu nhìn tờ đơn trong tay, rồi lại nhìn tấm huy chương vừa bị góc giấy quẹt qua trên ngực.

Yết hầu anh ta chuyển động lên xuống.

"Quế Trân, nghe tôi nói này. Chuyện của Lệ Hoa... là do tôi hồ đồ. Cô ấy đã chuyển đi rồi. Tôi với cô ấy... không có gì cả."

Không có gì cả.

Anh lấy đôi giày tôi làm gửi cho cô ta, mà gọi là "không có gì".

Anh dành hết thời gian nghỉ phép về thăm nhà ở công xã và bưu điện, ngày nào cũng không chịu về nhà tử tế chăm sóc mẹ già đang nằm liệt giường, mà gọi là "không có gì".

Anh viết thư bảo tôi "cô là người nhà quân nhân, phải có giác ngộ", bắt tôi một mình gồng gánh cái gia đình rách nát đó, cũng gọi là "không có gì".

Tôi không nói ra những lời này.

Nói ra thì được ích gì chứ? Anh ta không hiểu được đâu.

Anh ta luôn cho rằng mình đúng. Anh ta là quân nhân, anh ta đang bảo vệ đất nước, anh ta bận rộn, vất vả, nên mọi việc trong nhà đều là trách nhiệm của tôi.

Tôi gánh vác, anh ta coi là lẽ đương nhiên. Tôi không gánh nữa, tôi trở thành kẻ không biết đại cuộc.

"Triệu Trường Phong," tôi đưa tờ đơn về phía trước, "anh xem trang cuối đi."

Cuối cùng anh ta cũng lật ra.

Ở trang cuối, cán sự Phương đã giúp tôi đính kèm một bản kê khai chi tiết -

Tiền lương thực bốn năm, chi phí thuốc men, học phí của hai đứa em, công điểm lao động của tôi, và tất cả những khoản tôi phải lấy tiền riêng ra bù lỗ.

Tổng cộng: Bảy trăm mười bốn đồng ba hào.

Không thừa, không thiếu một xu.

Dòng cuối cùng là do chính tay tôi viết:

"Các khoản phí trên, xin đồng chí Triệu Trường Phong hoàn trả theo đợt. Nếu có ý kiến, có thể báo cáo tổ chức kiểm chứng."

Cán bộ phòng chính trị lại gần nhìn thoáng qua bản kê khai, sắc mặt anh ta biến đổi đầy ẩn ý. Anh ta chỉnh lại kính, không nói lời nào, nhưng ánh nhìn dành cho Triệu Trường Phong đã có thêm vài phần khinh miệt.

Triệu Trường Phong đọc xong, bàn tay khẽ run lên.

"Cô..."

"Tôi không cần tiền của anh." Tôi ngắt lời, "Nhưng những gì anh nợ, phải có cách giải quyết. Anh không thể chỉ nói một câu 'không có gì' là xóa sạch bốn năm qua được."

Anh ta ngẩng đầu nhìn tôi, môi run rẩy một hồi lâu mới thốt ra được một câu.

"Quế Trân, tôi cứ nghĩ... cô sẽ không thực sự rời đi."

Tôi cứ nghĩ cô sẽ không thực sự rời đi.

Khi nói câu đó, vẻ mặt anh ta gần như vô cùng yếu đuối.

Nhưng tôi không hề mềm lòng.

Tôi đã mềm lòng suốt bốn năm rồi.

Kết quả của sự mềm lòng đó là gì? Là một người phụ nữ hai mươi sáu tuổi mà sống như bà già bốn mươi, là tôi đem cả tuổi xuân gieo vào sáu mẫu ruộng nhà anh ta, kết quả lại mất trắng.

"Triệu Trường Phong, thứ anh nợ tôi không phải là tiền."

Tôi nhìn thẳng vào mắt anh.

"Anh nợ tôi một câu: 'Quế Trân, bao năm qua vất vả cho em rồi'."

"Nhưng anh chưa bao giờ nói ra."

"Bây giờ, tôi cũng chẳng cần nữa rồi."